नेपाल सरकार
गृह मन्त्रालय
जिल्ला प्रशासन कार्यालय,
मुगु


  जिल्लाको परिचय

                     

            नेपालको ६ न उत्तरी भेगमा अवस्थित अति विकट दुर्गम र पिछडिएको जिल्लाको रुपमा मुगु जिल्ला चिनिन्छ । ऐतिहासिक, प्राकृतिक, सांस्कृतिक तथा  पौराणिक  किम्वदन्तीहरुले धनि जिल्ला मानिने यस जिल्लाको सदरमुकाम गमगढी रहेको छ । प्राय : मुगाली भनेर चिनिने यस क्षेत्रका बासिन्दाहरु रारा तालको  मालिक भन्न रुचाउछन् । यस जिल्ला मुगु कर्णाली, हुम्ला कर्णाली जस्ता नदीहरु त्यसैका छेउछाउमा बस्ने डाँफे, कालिज चराहरुको सुमधुर धुन र कस्तुरीहरुको नाचले मुगु जिल्लाको बिशेष परिचय दिन्छन् । पशुपालन, साना व्यवसाय र जडीबुटी प्रमुख रहेका छन । स्वास्थ्य, शिक्षा जस्तो सामाजिक क्षेत्रमा अत्यन्तै पछाडी परेको भएता पनि विस्तारै आफु र आफ्ना आवश्यकताहरुको पहिचान गर्नसक्ने यस क्षेत्रका बासिन्दाको चेतनामा बृद्धि हुँदै आएको पाईन्छ । सडक यातायातको अभावमा महंगो खाद्यान्न तथा औषधोपचारको सामना गरी रहनु परेको छ । निकट भविष्यमा जनता स्वयं र सरकारी प्राथमिकताको आधारमा विकासको उज्यालो देख्ने कुरामा यहाँका बासिन्दाहरु आशावादी रहेका छन् । मुगु जिल्लामा भौगोलिक बिबिधतासंग धार्मिक, सांस्कृतिक तथा भेष भुषामा पनि विविधता भएको जिल्ला हो । यहाँको सांस्कृतिक विविधता निकै अचम्म लाग्दो छ । त्यसैगरी यस जिल्लामा असुरो देखि यार्सागुम्वा र सिसौ देखि देवदार जस्ता काठ पाईने हुनाले यहाँको प्राकृतिक सम्पदामा पनि निकै विविधता पाईन्छ । त्यसै गरी तराईको गर्मी हावापानीमा फल्ने आँप, केरा, उखु पहाडमा पाईने सुन्तला र हिमालमा पाईने स्याउ, नास्पती जस्ता फलफूलहरु पाईनुका अतिरिक्त बाबियो, घाँस देखि बुकी फूल सम्म पाईने यस जिल्लाको भौगोलिक विविधता पनि अचम्मको नै छ । पौराणिक किम्वदन्ती अनुसार विभिन्न भनाईहरु रहेता पनि यस जिल्लाको उत्तर भेगकोमा पर्ने मुगु गाँउको नामबाट यस जिल्लाको नाम रहन गएको छ  ।

 

भौगोलिक स्थिती ­

क्षेत्रफल                                    :–         ३१०३ बर्ग किलो मिटर

उचाई                                       :–         १२०१ मिटर देखि ६७०७ मिटर सम्म 

अक्षांस                                     :–         २२ डि.४० देखि २९ डि.५६.३० उत्तरी अक्षांस ।

देशान्तर                                    :–         ८१ डि.४६.४० देखि ८२ डि. ४९.५७ पूर्व 

सदरमुकाम गमगढीको उचाई    : –            २२६६ मिटर

 

 सीमाना

पूर्व                  :-         डोल्पा

पश्चिम               :-          बाजुरा

उत्तर                 :-          हुम्ला देखि चीनको स्वशासित क्षेत्र तिव्वत

दक्षिण              :-          जुम्ला, कालिकोट

 

 स्थानिय तह संरचना अनुसार मुगु जिल्लाको बर्गिकरण :-

क)  खत्याड गाउँपालिका  :–        सेरी, खमाले, गम्था, श्रीकोट, कोटडाँडा, सुकाढिक, ह्याङलु ( ७ वटा गा.बि.स.) ।

ख)  सोरु गाउँपालिका                   :–         जिमा, रारा, कालै, धैनाकोट, भिई, फोतु, नाथर्पु ( ७ वटा गा.बि.स.) ।

ग)  छायाँनाथ रारा न.पा.               :–        रोवा, रुघा, पिना, श्रीनगर, कार्कीवाडा (५ वटा गा.बि.स.)

घ)  मुगुम कार्मारोंग गाउँपालिका    :-         मुगु , डोल्फु, पुलु, किम्री र मांग्री (५ वटा गा.बि.स.)

 

 हावापानी र तापक्रम

मुगु जिल्लाको समशितोष्ण, उष्ण, शितोष्ण र शीत प्रधान हिमाल (ठण्डा शितोष्ण) समेत जम्मा ४ किसिमका हावापानी पाईन्छ ।

 तापक्रम हिउरेखा भन्दा तल न्यूनतम ८ डिग्री सेल्सियस देखि अधिकतम ३० डिग्री सेल्सियस हिउ रेखा भन्दा माथी ० डिग्री सेल्सियस ।

औसत बार्षिक बर्षा       : –   ७०६   मि.मि. सम्म ।

  प्राकृतिक सम्पदा

१)  मूख्य नदी  :–  डोल्फु कर्णाली र मुगु कर्णाली । (२) खोला :– खत्याड, गमगाढ आदी । (३) प्रमुख ताल :– राराताल

जनसंख्या        :–    २०६८ सालको जनगणनाको प्रारम्भिक नतिजाको आधारमा ।

कुल जनसंख्या   :–    ५५१००                   महिला            :–   २६५९२          पुरुष                 :–      २८५०८

बृद्धिदर             :–    २.०९ %                  घर संख्या         :–   ९३०२           परीवार संख्या      :–       ९६७७

साक्षरता पुरुष     :–    ४९.५%                 साक्षरता महिला :–    ९%             जनसंख्या बृद्धिदर :–       २.०९%

  समाचार

NO record found

  सूचना



© सर्वाधिकार सुरक्षित गृह मन्त्रालय